RAID Nedir? RAID 0, 1, 5, 6 ve 10 Farkı, Hangisi Seçilmeli

Açılımı Redundant Array of Independent Disks, Türkçesiyle bağımsız disklerden oluşan yedekli dizi. (Kavramı 1988'de ortaya koyan Berkeley makalesinde “I” harfi Inexpensive, yani ucuz anlamındaydı; amaç pahalı tek bir disk yerine ucuz disklerden güvenilir bir bütün kurmaktı.) Birden fazla disk, ya ayrı bir denetleyici kart ya da işletim sistemindeki bir yazılım katmanı tarafından tek bir mantıksal birime dönüştürülür. Uygulama, veritabanı veya dosya sistemi altta kaç disk olduğunu bilmez; Linux'ta /dev/md0 gibi tek bir aygıt, Windows'ta tek bir sürücü görür.

Bu birleştirmeden beklenen şey kuruluma göre değişir. Hız isteyen, işi birden çok diske dağıtıp okuma ve yazmayı paralelleştirir. Arıza toleransı isteyen, bir disk öldüğünde verinin ikinci kopyasını ya da yeniden hesaplanabilir hâlini bir kenarda tutar. Bazen beklenti yalnızca dört ayrı diski tek bir büyük alan gibi kullanmaktır. Her RAID seviyesi bu beklentiler arasında farklı bir takas yapar; hepsini birden bedavaya veren seviye yok.

Sunucu operasyonunda RAID'den beklediğimiz şey tek bir cümleye sığıyor: bir disk öldüğünde servis durmasın. Disk arızası bir ihtimal değil, zamanlama meselesi. Dönen diskler mekanik olarak aşınır, SSD'ler yazma ömrünü tüketir, bazen de diskin kendi denetleyici yongası haber vermeden gider. RAID size zaman kazandırır: arızalı disk değişene kadar sunucu çalışmaya devam eder.

Ama RAID'in koruduğu tek şey disk donanımıdır. Yanlışlıkla silinen bir tablo, fidye yazılımının şifrelediği klasör ya da hatalı bir güncellemenin bozduğu kayıtlar, dizideki bütün disklere aynı anda yazılır. Bu ayrımı yazının sonlarına doğru ayrı bir bölümde, küçük bir senaryo testiyle ele alıyorum.

Bütün RAID türleri üç temel tekniğin farklı karışımlarıdır. Teknikleri anlayınca seviye numaralarını ezberlemeye gerek kalmıyor: her seviyenin kapasitesi, hızı ve kaç disk kaybına dayandığı mantıkla çıkarılabiliyor.

1. Şeritleme (striping)RAID 0 · 5 · 6 · 10Veri sabit boyutlu parçalara bölünür ve disklere sırayla yazılır. Dört diskli dizide büyük bir dosyanın parçaları dört diske aynı anda gider, okuma ve yazma paralelleşir. Tek başına kopya üretmez.
2. Aynalama (mirroring)RAID 1 · 10Her blok iki (ya da daha fazla) diske birebir yazılır. Disklerden biri ölürse diğeri tam kopyadır, yeniden hesaplama gerekmez. Bedeli kapasitedir: iki diskten birinin alanı kopyaya gider.
3. Parite (parity)RAID 5 · 6Veri bloklarından XOR işlemiyle bir kontrol bloğu hesaplanır. Bir blok kaybolursa kalanlar ve parite yeniden XOR'lanarak kayıp blok bulunur. Bir diskin alanı (RAID 6'da iki diskin) pariteye ayrılır; her yazmada parite de güncellenir.

XOR (dışlayıcı veya) iki bit farklıysa 1, aynıysa 0 verir. İşe yaramasının sebebi tersinir olması. A diski 1011, B diski 0110 tutuyor olsun. Parite: 1011 XOR 0110 = 1101. B diski öldüğünde A ile pariteyi XOR'larız: 1011 XOR 1101 = 0110. Kayıp veri geri geldi.

Gerçek dizide bu işlem her şerit için, terabaytlarca veri üzerinde yapılır. RAID 5 rebuild'inin uzun sürmesinin ve hayatta kalan bütün diskleri baştan sona okumasının sebebi bu. RAID 6'daki ikinci parite ise basit bir XOR değil, Reed-Solomon kodlamasına dayanan ayrı bir hesap; bu sayede herhangi iki diskin kaybı çözülebiliyor.

Şerit birimi (chunk) boyutu çoğunlukla 64 KB ile 512 KB arasında seçilir; mdadm'in güncel sürümlerinde varsayılan 512 KB'tır. Küçük ve rastgele G/Ç yapan veritabanlarında her isteğin tek diske düşmesi, büyük sıralı dosyalarda ise daha az parçalanma istenir. Çoğu senaryoda varsayılanı değiştirmek gerekmiyor. Değiştirecekseniz kendi iş yükünüzle ölçün, çünkü dizi kurulduktan sonra şerit boyutunu değiştirmek ya saatler süren bir yeniden şekillendirme (reshape) ya da sıfırdan kurulum demek.

RAID 0 yalnızca şeritlemedir. n diskin tamamı veri tutar, kapasite n × disk boyutudur, kopya ve parite yoktur. Teorik okuma ve yazma hızı disk sayısıyla kabaca doğru orantılı artar. Bedeli ağırdır: dizideki herhangi bir disk ölürse bütün dizi kaybolur, çünkü her dosyanın bir parçası o diskteydi.

Disk sayısı arttıkça risk azalmaz, artar. Basit bir hesap yapalım: her diskin bir yıl içinde bozulma olasılığına p dersek, n diskli RAID 0'ın o yıl kaybolma olasılığı 1 − (1 − p)^n olur. Hesabı görmek için p'yi örnek olarak %2 alalım; gerçek oran model, yaş, sıcaklık ve kullanıma göre değişir ama formülün yönü değişmez.

RAID 0'ın meşru olduğu yerler de var. Ortak noktaları şu: veri kaybolduğunda kimse yedekten dönmek zorunda kalmaz, iş biraz yavaşlar ama veri kaynaktan yeniden üretilir.

• ✓Render ve video kurgu için geçici çalışma alanı
• ✓Yeniden oluşturulabilen önbellek (cache) katmanı
• ✓CI/derleme sunucularında geçici yapı dizinleri
• ✓Her gece kaynaktan yeniden yüklenen analiz kopyası

RAID 1 aynalamadır: her blok iki diske birebir yazılır. İki diskle kullanılabilir alan tek disk kadardır, yani verim %50. Disklerden biri ölünce diğeri bütün veriyi tek başına taşır ve sunucu durmadan çalışmaya devam eder. Yeni disk takıldığında rebuild basit bir kopyadır.

Okuma tarafında iki kopya olduğu için denetleyici ya da mdadm eşzamanlı istekleri iki diske paylaştırabilir; çok sayıda küçük okuma hızlanır. Tek bir büyük dosyayı okumak ise çoğu zaman tek disk hızındadır. Yazmada her blok iki kez yazıldığı için hız tek diskten iyi olmaz; yazma cezası 2'dir.

Ne zaman yeterli? İşletim sistemi diski, küçük ve orta ölçekli veritabanı, ofis dosya sunucusu, bir ERP'nin uygulama sunucusu, e-posta ağ geçidi. İki disk yuvası olan sunucularda pratikte başka mantıklı seçenek de yok. Dedicated sunucu kiralama tarafındaki Iron paketimizdeki 2 × 480 GB SSD RAID-1 tam bu profile uyuyor: web, uygulama ve veritabanının aynı makinede durduğu küçük iş yükleri için tek disk arızasına dayanıklı, sade bir düzen.

RAID 5 şeritleme ile tek pariteyi birleştirir. En az 3 disk ister, kullanılabilir alan (n − 1) × disk boyutudur. Parite blokları tek bir diskte toplanmaz, şerit şerit bütün disklere dağıtılır; böylece tek bir parite diski darboğaz olmaz. Herhangi bir diskin kaybına dayanır.

RAID 6 aynı düzene ikinci, bağımsız bir parite ekler. En az 4 disk ister, kapasite (n − 2) × disk boyutudur ve herhangi iki diskin kaybına dayanır. Dört diskte RAID 6 ile RAID 10 aynı kapasiteyi verir; disk sayısı arttıkça RAID 6'nın kapasite avantajı büyür. 12 diskli bir dizide RAID 6 diskin %83'ünü kullanır, RAID 10 yarısını.

Paritenin bedeli yazmada ödenir. RAID 5'te küçük bir bloğu değiştirmek için eski veri ve eski parite okunur, yeni veri ve yeni parite yazılır: dört G/Ç. RAID 6'da iki parite olduğu için altı G/Ç. Buna yazma cezası (write penalty) deniyor. Bataryalı yazma önbelleği olan donanım kartları ve tam şerit yazan sıralı işler bu cezayı büyük ölçüde gizleyebilir; rastgele küçük yazan veritabanlarında ise ceza doğrudan gecikmeye dönüşür.

Rebuild penceresi neden riskli?

Asıl mesele rebuild. RAID 5'te bir disk ölünce dizi degraded duruma düşer. Yeni disk takıldığında kayıp diskin her bloğu, kalan bütün disklerin baştan sona okunmasıyla yeniden hesaplanır. 4 × 16 TB HDD'lik bir dizide bu, 48 TB okumak demek. Diskler aynı anda canlı yükü de taşıdığı için süre günlere uzayabilir ve bu pencerede dizinin hiç toleransı kalmaz.

Bu pencerede iki şey ters gidebilir. Birincisi ikinci bir disk arızası. Aynı partiden çıkmış, aynı gün takılmış, yıllarca aynı yükü taşımış diskler birbirine yakın zamanlarda yorulma eğilimindedir ve rebuild'in yoğun okuması zayıf diski son itişe zorlar. İkincisi okunamayan sektör (URE, unrecoverable read error). HDD veri sayfaları bunu “okunan bit başına kurtarılamayan okuma hatası” olarak, disk sınıfına göre genellikle 10^14 ile 10^16 bit arasında bir üst sınırla verir. 10^14 bit yaklaşık 12,5 TB eder.

Sahada ölçülen hata oranları çoğu zaman bu üst sınırdan iyidir; “RAID 5 öldü” başlıklı hesaplar bu yüzden biraz karamsar. Ama risk sıfır değil: RAID 5 rebuild'i sırasında tek bir URE, o şeridin geri hesaplanamaması, bazı denetleyicilerde ise rebuild'in tamamen durması anlamına gelir. RAID 6 bu yüzden büyük HDD'lerin standardı oldu; rebuild sırasında bir okuma hatası ya da ikinci bir arıza olsa bile ikinci parite veriyi kurtarır.

SSD ve NVMe dizilerde tablo değişiyor. HDD'de günlere uzayan rebuild, aynı yük altında birkaç saate, küçük NVMe dizilerinde çoğu zaman bir iki saate iner; SSD veri sayfalarındaki hata oranları HDD'lerden belirgin biçimde düşük verilir. Okuma ağırlıklı, 3–6 diskli bir SSD dizisinde RAID 5 bugün de makul bir seçim olabilir; yoğun yazan bir veritabanında ise yazma cezası yerinde durur.

RAID 10 (RAID 1+0) önce diskleri ikişerli aynalara ayırır, sonra bu aynaların üzerine şeritleme kurar. En az 4 disk ve klasik düzende çift sayı gerekir. Kullanılabilir alan disklerin yarısıdır, verim %50. Yazma cezası RAID 1'deki gibi 2'dir: her blok yalnız kendi ayna çiftine yazılır, parite hesabı yoktur.

Veritabanı sunucularında tercih edilmesi alışkanlıktan değil. Rastgele küçük yazmalarda paritenin oku-değiştir-yaz döngüsü olmadığı için gecikme düşük ve öngörülebilir kalır. Rebuild de hızlıdır, çünkü yeni disk yalnız kendi eşinden kopyalanır ve dizinin geri kalanı yorulmaz.

Degraded durumdayken de performans kaybı küçük kalır; RAID 5'te degraded dizide kayıp diske düşen her okuma hesap gerektirirken RAID 10'da eş disk veriyi doğrudan verir.

Tolerans konusunda dürüst olmak gerekiyor: RAID 10'un garanti ettiği tolerans 1 disktir. Şanslıysanız n/2 diske kadar dayanır (her aynadan bir disk giderse), ama aynı aynadaki iki disk giderse dizi kaybolur. “RAID 10 iki disk kaybına dayanır” cümlesi bu yüzden eksik bir cümle. Dört diskli dizide ilk arızadan sonra ikinci arızanın dizinin geri kalanından gelme ihtimali üçte iki, eş diskten gelme ihtimali üçte birdir.

Ayna çiftlerini farklı backplane'lere ya da farklı kablo kanallarına dağıtmak, aynı çiftin iki diskinin birlikte gitme riskini azaltır. Disk satın alırken aynı çiftteki diskleri farklı partilerden seçmek de eski ama işe yarayan bir alışkanlık.

Dedicated sunucu paketlerimizden Steel 4 × 960 GB NVMe, Titan 8 × 1.9 TB NVMe ile RAID-10 kullanıyor. Steel'de bu yaklaşık 1,92 TB kullanılabilir alan eder (işletim sisteminde ≈ 1,75 TiB görünür), Titan'da yaklaşık 7,6 TB (≈ 6,9 TiB). Seçimin arkasındaki mantık yukarıda anlattığım gecikme ve rebuild hesabı: üzerinde veritabanı ve sanal makine çalışacak sunucularda tutarlı gecikme ve kısa rebuild, ham kapasiteden daha değerli.

Aşağıdaki tablo beş seviyeyi aynı satırlarda karşılaştırıyor. n aktif disk sayısını, s tek disk boyutunu gösteriyor. Hız satırları teorik ve önbelleksiz değerlere dayanıyor; gerçek sonuç denetleyiciye, önbelleğe ve iş yüküne göre değişir.

Kısa karar: yoğun yazan veritabanı ve sanallaştırma için RAID 10; büyük HDD'lerle arşiv, yedek deposu ve medya için RAID 6; yalnızca iki disk varsa RAID 1. RAID 5'i bugün çoğunlukla okuma ağırlıklı, az diskli SSD dizilerinde ve ayrı yedeği olan senaryolarda öneriyorum.

RAID 0'ı canlı veride önermiyorum. Hız gerekiyorsa RAID 10 aynı paralelliğin büyük kısmını toleransla birlikte verir.

Disk sayısını, disk boyutunu ve türünü girin; seviyeyi seçin ya da “Tümünü karşılaştır” ile beş seviyeyi yan yana görün. Yazma oranı, teorik G/Ç çarpanını ve uyarıları değiştirir. Yük seçimi ve disk türü ise tahmini rebuild süresini belirler.

Donanım RAID'de iş ayrı bir denetleyici karttadır: Dell sunucularda PERC, HPE'de Smart Array, birçok markada Broadcom MegaRAID tabanlı kartlar. İşletim sistemi diskleri tek tek görmez, kartın sunduğu mantıksal birimi görür. Kartın işlemcisi pariteyi hesaplar, üzerindeki yazma önbelleği (write-back cache) yazmaları hızlandırır. Bu önbelleğin elektrik kesintisinde kaybolmaması için batarya (BBU) ya da kapasitörlü flash koruması bulunur.

Koruma yoksa ya da arızalıysa kart güvenlik için genellikle write-through moda geçer ve yazma performansı bir anda düşer; “sunucu dün gece birden yavaşladı” vakalarının bir kısmının arkasında biten bir batarya vardır.

Yazılım RAID'de diskleri işletim sistemi yönetir. Linux'ta en yaygını mdadm, Windows'ta Storage Spaces, ZFS kullanan sistemlerde (Proxmox, TrueNAS, FreeBSD) ZFS'in kendi mirror ve RAIDZ yapıları. Diskler bir HBA (RAID yapmayan, diskleri doğrudan geçiren kart) ya da anakart üzerinden doğrudan görünür. Bugünün çok çekirdekli işlemcileri için parite hesabı küçük bir yük.

NVMe'de denge değişti. NVMe diskler doğrudan PCIe hattına bağlandığı için araya klasik bir RAID kartı koymak çoğu zaman darboğaz yaratır. Bu yüzden NVMe dizilerinde yazılım RAID (mdadm, ZFS) ya da işlemci tabanlı çözümler (Intel VROC gibi; platforma göre ayrı bir donanım lisans anahtarı gerektirebilir) daha yaygın. Yeni nesil tri-mode kartlar NVMe'yi de destekliyor, ama kararı vermeden önce kartın toplam bant genişliğine bakın.

• Donanım RAID kartıPERC · Smart Array · MegaRAIDArtı+Bataryalı önbellekle parite yazmaları hızlanır+İşletim sisteminden bağımsız; Windows ve hipervizörde aynı görünür+Disk değişimi kartın LED'i ve aracıyla basitEksi−Kart tek arıza noktası, taşınabilirlik sınırlı−NVMe'de darboğaz olabilir−Sessiz veri bozulmasını göremez−İzleme için üretici aracı gerekir (perccli, ssacli, storcli)
• Linux mdadmmd sürücüsü · /proc/mdstatArtı+Donanımdan bağımsız, diskler başka makineye taşınabilir+Ek kart maliyeti yok, NVMe hızını sınırlamaz+Açık araçlarla izlenir ve betiklenirEksi−Korumalı yazma önbelleği yok; UPS önemli−Önyükleme diski düzeni dikkat ister−Checksum tutmaz, bit rot'u göremez
• ZFSmirror · RAIDZ1/2/3Artı+Checksum ve kendini onarma+Snapshot ve replikasyon dahili+Write hole sorunu yokEksi−RAM ve bilgi ister−Donanım RAID'in arkasına kurulmamalı−vdev yapısı sonradan değiştirmesi zor kararlar içerir

Taşınabilirlik çoğu zaman gözden kaçan farktır. Donanım RAID'de dizinin tanımı kartın kendi biçimiyle disklerde ve kartta durur; kart öldüğünde diskleri okumak için genellikle aynı aileden bir karta ihtiyacınız olur. mdadm dizisi ise herhangi bir Linux makineye takıldığında mdadm --assemble --scan ile ayağa kalkar, ZFS havuzu zpool import ile başka bir sunucuya taşınır.

ZFS: checksum, RAIDZ ve Proxmox

ZFS'in ayrıca anılması gereken bir avantajı var: her bloğun sağlama toplamını (checksum) tutar. Klasik RAID iki aynadan hangisinin doğru olduğunu bilmez; diskten sessizce bozuk veri dönerse (bit rot) bunu fark etmeyebilir. ZFS okuma sırasında checksum'ı doğrular, bozuk kopyayı sağlam kopyadan onarır ve periyodik zpool scrub ile bütün havuzu tarar. Karşılığında RAM ister ve bir donanım RAID kartının arkasına değil, diskleri doğrudan gördüğü bir HBA'ya kurulmalıdır.

ZFS terimleri klasik seviyelere kabaca şöyle karşılık gelir: mirror ≈ RAID 1, ayna vdev'lerden oluşan havuz ≈ RAID 10, RAIDZ1 ≈ RAID 5, RAIDZ2 ≈ RAID 6, RAIDZ3 ise üç parite. Proxmox VE kurulum ekranı da ZFS seçeneklerini RAID0, RAID1, RAID10, RAIDZ-1, RAIDZ-2 ve RAIDZ-3 adlarıyla sunar; seviye kurulum anında seçilir. Sanallaştırma tarafında ZFS'i nasıl kurguladığımızı Proxmox ve VMware'den geçiş rehberinde ayrıca anlatıyoruz.

Disk türü, RAID seviyesinin hesabını değiştirir. HDD'de rastgele G/Ç okuma kafasının fiziksel hareketine bağlıdır ve saniyede en fazla birkaç yüz işlemle sınırlıdır. SATA SSD'de bu sayı çok daha yüksektir, NVMe'de PCIe hattı sayesinde daha da yukarı çıkar ve gecikme mikrosaniyeler düzeyine iner. Kesin bir “X kat” vermiyorum, çünkü sonuç model, kuyruk derinliği ve blok boyutuyla çok değişiyor. Sıralama ise değişmiyor.

RAID kararına en görünür etkisi rebuild süresinde: aynı kapasitede NVMe rebuild'i HDD'ye göre çok kısa sürer ve risk penceresi daralır. Yazma cezasının ne kadar hissedildiği de değişir; HDD'de RAID 6'nın altı G/Ç'si doğrudan bekleme süresine dönüşürken NVMe'de birçok iş yükü bunu fark etmez. Bir de kapasitenin fiyatı var. Onlarca terabayt gereken arşivde HDD + RAID 6 hâlâ en ekonomik seçenek.

Degraded, dizinin bir veya daha fazla üyesini kaybettiği ama hâlâ çalıştığı durumdur. RAID 1, 5 veya 10'da tek disk kaybından sonra veri yerinde durur; yalnız toleransınız ya bitmiştir ya da azalmıştır. Bu bir kesinti değil, bir uyarıdır. Doğru ele alınmazsa kesintiye dönüşür.

Aşağıdaki adımları en sık gördüğüm hatalara göre sıraladım. Komutlar Linux mdadm ve ZFS içindir; donanım RAID'de aynı adımları kartın aracıyla (perccli, ssacli, storcli) ya da IPMI/iDRAC arayüzünden yaparsınız.

1. 1Alarmı doğrulayın, düşen diski bulunÖnce gerçekten bir üyenin düştüğünü ve hangisi olduğunu görün. [U_] ya da [UU_U] gibi bir gösterim, alt çizginin olduğu yuvadaki diskin dizide olmadığını söyler.
   durumKopyala

   $ cat /proc/mdstat$ mdadm --detail /dev/md0 # Donanım RAID$ perccli /c0 show          # Dell PERC$ ssacli ctrl all show config   # HPE Smart Array$ storcli /c0 show          # Broadcom MegaRAID

2. 2Önce kritik verinin yedeğini alınTolerans kalmadıysa bundan sonraki her işlem risklidir. Disk değişiminden önce en kritik veritabanının taze bir dökümünü başka bir makineye alın ve son otomatik yedeğin başarılı olduğunu kontrol edin. Bu adımı “zaten yedek var” diye atlamayın; yedeğin çalıştığını en son ne zaman doğruladınız?
3. 3Hayatta kalan disklerin sağlığına bakınRebuild, kalan diskleri en ağır yükle okuyacak. Reallocated_Sector_Ct ve Current_Pending_Sector değerleri artan bir HDD ya da NVMe'de Percentage Used ve Media and Data Integrity Errors değerleri yükselen bir disk varsa rebuild'i taşıyamayabilir. Böyle bir durumda önce yedeği güvenceye alın.
   kontrolKopyala

   $ smartctl -a /dev/sdb$ smartctl -a /dev/nvme1$ nvme smart-log /dev/nvme1

4. 4Çıkaracağınız diski seri numarasıyla eşleyinYanlış diski çekmek, degraded bir RAID 5'i saniyeler içinde kaybettirmenin en kısa yoludur. /dev/sdX adları yeniden başlatmada değişebilir, seri numarası değişmez. Mümkünse yuvanın konum LED'ini yakın ve veri merkezindeki ekiple seri numarası üzerinden konuşun.
   kontrolKopyala

   $ ls -l /dev/disk/by-id/$ smartctl -i /dev/sdb | grep -i serial$ ledctl locate=/dev/sdb     # ledmon paketi

5. 5Diski değiştirin ve diziye ekleyinSunucu ve backplane hot-swap destekliyorsa kapatmanız gerekmez; desteklemiyorsa planlı kısa bir kesinti daha güvenlidir. Yeni diske eski diskin bölüm tablosunu kopyalayın, diziye ekleyin. Önyükleme diskiyse önyükleyiciyi de yeni diske kurun. GPT diskte sfdisk -d disk ve bölüm GUID'lerini de kopyalar; çakışmayı önlemek için ardından sgdisk -G /dev/sdb ile yenisini üretin.
   değişimKopyala

   $ mdadm /dev/md0 --fail /dev/sdb1 --remove /dev/sdb1# disk değiştikten sonra:$ sfdisk -d /dev/sda | sfdisk /dev/sdb$ mdadm /dev/md0 --add /dev/sdb1$ grub-install /dev/sdb # ZFS$ zpool replace tank <eski-disk> <yeni-disk>

6. 6Rebuild'i izleyin, yükü hafifletinRebuild süresince ağır yedek işlerini, toplu raporları ve büyük içe aktarmaları erteleyin. mdadm'de speed_limit_min ve speed_limit_max değerleri (KB/s) rebuild ile canlı yük arasındaki dengeyi belirler. Varsayılan tavan 200.000 KB/s olduğu için NVMe dizilerinde rebuild beklenenden yavaş görünebilir; gece saatlerinde bu tavanı geçici olarak yükseltmek süreyi kısaltır. Donanım kartlarında aynı ayar “rebuild rate” adıyla geçer.
   kontrolKopyala

   $ watch -n 30 cat /proc/mdstat$ cat /proc/sys/dev/raid/speed_limit_min$ zpool status tank

7. 7Bitince doğrulayın ve kaydedinDizi tekrar temiz duruma döndükten sonra bir tutarlılık kontrolü başlatın, izleme alarmının da kapandığından emin olun. Olayı kısa bir notla kaydedin: hangi disk, hangi seri numarası, rebuild ne kadar sürdü. Bir sonraki arızada bu not, tahminden daha değerli olacak.
   kontrolKopyala

   $ mdadm --detail /dev/md0 | grep -E 'State|Rebuild'$ echo check > /sys/block/md0/md/sync_action$ zpool scrub tank

RAID yedekleme değildir. RAID'in görevi tek bir şeye karşı korumaktır: disk donanımının arızası. Yedeğin görevi ise geçmişe dönebilmektir. İkisi farklı sorulara cevap verir: RAID “disk ölünce servis devam eder mi?” sorusunu, yedek “dünkü verim nerede?” sorusunu yanıtlar.

1. 1Yanlışlıkla silinen tablo veya klasörDROP TABLE, yanlış dizinde rm -rf ya da WHERE koşulu unutulmuş bir UPDATE, aynalanan bütün disklere aynı anda yazılır. RAID görevini eksiksiz yapar: hatayı da aynalar.
2. 2Fidye yazılımıSaldırgan dosyaları şifrelediğinde RAID şifreli dosyaları özenle korur. Aynı sunucuda duran yedekler de çoğu zaman aynı saldırıda şifrelenir ya da silinir.
3. 3Uygulama hatasıHatalı bir sürüm, bir entegrasyon ya da yanlış yazılmış bir veritabanı göç betiği veriyi mantıksal olarak bozar. Diskler sağlıklıdır, veri yanlıştır.
4. 4Denetleyici kart arızasıKartın kendisi ya da önbelleği arızalanırsa dizinin tanımı ve son yazmalar risk altına girer. Bu kez sorunun kaynağı RAID'in kendisidir.
5. 5Dosya sistemi bozulmasıElektrik kesintisi, çekirdek hatası ya da write hole sonrası bozulan dosya sistemi bütün aynalarda birebir aynıdır.
6. 6Veri merkezi düzeyinde olayYangın, su baskını, güç altyapısı arızası ya da sunucunun tümden erişilemez olması. Bütün diskler aynı kasadadır.

Yedekleme stratejisinin çerçevesini (üç kopya, iki farklı ortam, bir farklı lokasyon) hosting, VPS, bulut ve dedicated farkı yazısının yedekleme bölümünde anlattık, burada tekrar etmiyorum. Aşağıdaki test, kendi kurulumunuzun hangi olayda ne kadar koruduğunu görmeniz için.

Snapshot da tek başına yedek değildir: aynı havuzda durur, havuz giderse snapshot da gider. Ama yanlışlıkla silmeye karşı en hızlı geri dönüş yoludur; ZFS ve LVM snapshot'ları saniyeler içinde alınır, saatlik snapshot bir veritabanı hatasında kaybı bir saatle sınırlar.

Fidye yazılımı senaryosunda belirleyici olan, yedeğin saldırganın erişebileceği bir kimlik bilgisiyle silinip silinemeyeceğidir. Yedek sunucusunun canlı sunucuya bağlanıp veriyi çektiği (pull) düzen, canlı sunucunun yedeğe yazdığı düzenden daha güvenlidir. Saldırı sonrası temiz yedeğe dönüş planı için web sitesi hacklendiğinde ilk 24 saat rehberine bakabilirsiniz. Kişisel veri işleyen sistemlerde yedek ve geri yükleme testi, KVKK teknik ve idari tedbirler listesinin de doğal bir parçası.

Sunucu tekliflerinde disk düzeni genellikle tek satırdır: “4× 960 GB NVMe RAID-10”. Bu satır dört şey söyler ve en az yedi şeyi söylemez. Söylediklerini doğru okumak kapasite hesabınızı, söylemediklerini sormak ise ilk disk arızasında yaşayacaklarınızı belirler.

Disk düzeninin aylık fiyata etkisini ve kirala, satın al, colocation karşılaştırmasını dedicated sunucu fiyatları rehberinde ele alıyoruz. Disk yönetimiyle hiç uğraşmak istemiyorsanız bulut sunucu tarafında disk yedekliliği çoğunlukla sağlayıcının depolama katmanında çözülür; RAID seviyesi seçmezsiniz ama yedek yine sizin sorumluluğunuzda kalır. Paylaşımlı web hosting paketlerinde ise disk düzeni tamamen sağlayıcının işidir.

Mevcut sunucularınızın disk düzenini, yedek zincirini ve izleme kurgusunu bağımsız bir gözle gözden geçirmek isterseniz altyapı değerlendirme danışmanlığı bu iş için var; daha geniş mimari kararlar için teknik danışmanlık hizmetimize bakabilirsiniz. Elinizde birden çok teklif varsa satırları çözümleyiciden geçirip aynı ölçütle karşılaştırın ya da doğrudan ihtiyacınızı yazıp teklif isteyin.