Lisanssız Program Kullanmanın Cezası ve Lisans Denetimi Rehberi

Bilgisayar programları FSEK’te ilim ve edebiyat eseri olarak korunur. Bir programı hak sahibinin izni olmadan çoğaltmak, satmak, ticari amaçla edinmek ya da kişisel kullanım dışında bulundurmak, kanunun 71. maddesindeki suç tiplerine girer. Maddenin öngördüğü yaptırım bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; hangisine ve ne ölçüde hükmedileceği hâkimin takdirindedir.

Şirketlerin en çok şaşırdığı nokta şu: programı bilgisayara kurmak, kanunun gözünde bir kopya oluşturmak, yani çoğaltmaktır. Ofisteki yirmi bilgisayara aynı kurulum dosyasıyla yüklenmiş bir yazılım için “biz yapmadık, satmadık, yalnızca kullandık” itirazı bu yüzden çoğu zaman karşılık bulmaz.

Hukuki tarafta hak sahibi ihlalin durdurulmasını (tecavüzün meni), sonuçlarının giderilmesini (tecavüzün refi) ve tazminat isteyebilir. FSEK m.68, izin alınmadan çoğaltılan eserler için hak sahibine, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin veya rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteme imkânı tanır.

“En çok” kelimesi önemli: üç kat bir tavandır, hâkim bu sınırın altında kalabilir. Bedelin kendisi de çoğunlukla bilirkişinin tespit ettiği olağan lisans fiyatı üzerinden belirlenir; bu rakam, pazar yerinde ödenen ucuz anahtar fiyatından genellikle çok daha yüksektir.

Crack, keygen ve “aktivatör” gibi lisans korumasını aşan araçlar ayrı bir başlıktır. 2021 sonunda genişletilen FSEK m.72, teknolojik koruma önlemlerini etkisiz kılmaya yönelik araçları üretmeyi, dağıtmayı, satmayı ve ticari amaçla bulundurmayı altı aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırır. Kısacası lisanssız yazılımın “aktive edilmiş” olması durumu hafifletmez; ofis bilgisayarlarında duran bir aktivatör dosyası tabloyu ağırlaştırabilir.

Kim sorumlu tutulur?

Türk hukukunda tüzel kişilere ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20). Bu, şirketin işin dışında kaldığı anlamına gelmez. Ceza soruşturması kurulumu yapan, talimat veren ya da bilerek göz yuman gerçek kişilere yönelir; şirket ise tazminatın ve hukuk davasının doğal muhatabıdır. Somut olayda yöneticinin, BT sorumlusunun ya da dışarıdan destek veren firmanın sorumluluğu, talimat zincirine ve kimin neyi bildiğine göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Soruşturma şikâyete bağlıdır (FSEK m.75). Hak sahibi fiili ve faili öğrendiği tarihten başlayarak altı ay içinde şikâyet etmezse soruşturma yapılamaz (TCK m.73).

Altı ay yalnızca ceza tarafı için geçerli. Hukuk davasındaki talepler kendi zamanaşımı kurallarına tabidir; şikâyet süresinin dolması bedel ve tazminat taleplerini ortadan kaldırmaz. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçmek mümkündür, Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki uzlaştırma yolu da gündeme gelebilir. Pek çok uyuşmazlığın mahkeme kararına varmadan lisans alımı ve bir bedel ödemesiyle kapanmasının nedeni budur; ama bunu bir garanti gibi okumayın.

Dosya mahkemeye giderse, kurulduğu şehirlerde (İstanbul, Ankara, İzmir gibi) fikri ve sınai haklar alanında uzmanlaşmış ceza ve hukuk mahkemeleri bakar. Bu davalarda bilirkişi raporu çoğu zaman belirleyicidir; o yüzden elinizdeki her fatura ve konsol kaydı, sonradan rakamı doğrudan etkiler.

Teklif görüşmelerinde karşıma çıkan işletmelerin neredeyse hiçbiri “korsan yazılım kullanalım” diye bir karar vermemiş oluyor. İhlal sessizce birikir: ekip büyür ama abonelik büyümez, ayrılan çalışanın bilgisayarı yeni gelene olduğu gibi verilir, acil bir iş için biri evdeki lisansını ofis bilgisayarına girer. İki yıl sonra kimse hangi kurulumun hangi faturaya dayandığını bilmez.

Aşağıdaki yedi durum, ihtiyaç analizi yaptığımız şirketlerde tekrar tekrar gördüğümüz desenlerdir. Birinin bile tanıdık gelmesi, envanter çıkarmak için yeterli bir sebeptir.

1. 01Koltuk aşımıEn sıkOn kişilik abonelikle on dört kişinin çalışması. Yeni çalışanın hesabı açılır ama satın alma talebi kimsenin önüne düşmez; bazen tek bir hesap birkaç kişi arasında paylaşılır.
2. 02Ev veya öğrenci sürümü ofisteKasıtsızOffice Home & Student (2024 kuşağında adı Office Home oldu) ticari olmayan kullanım içindir. Faturalı olarak, yetkili bir mağazadan alınmış olsa bile iş bilgisayarında kullanılması lisans koşuluna aykırıdır.
3. 03Ayrılan çalışanın lisansıSüreçKişisel hesaba alınmış lisans çalışanla birlikte gider ya da tam tersi, ayrılanın hesabı açık kalır ve koltuk boşuna ödenir. İki durumda da tablo gerçeği göstermez.
4. 04OEM lisansın taşınmasıTeknikBilgisayarla birlikte gelen Windows lisansı o cihaza bağlıdır. Eski makinenin disk imajını yeni donanıma klonlamak, lisansı da taşıdığınız anlamına gelmez.
5. 05Sunucu ve uzak masaüstü erişim lisansıGözden kaçanWindows Server’a bağlanan her kullanıcı veya cihaz için erişim lisansı (CAL), uzak masaüstü kullanılıyorsa ayrıca RDS CAL gerekir. Sunucu lisansı tek başına yetmez.
6. 06Test, yedek ve sanal makinelerTeknikDenemek için kurulan, sonra unutulan sanal makineler ve “ne olur ne olmaz” diye hazır bekletilen yedek bilgisayarlar da kurulu yazılım sayısına girer.
7. 07Font, eklenti ve stok içerikGözden kaçanTasarım ekibinin indirdiği yazı tipleri, tasarım programlarının eklentileri ve “kişisel kullanım için ücretsiz” etiketli araçlar çoğu zaman ayrı bir ticari lisans ister.

Sunucu tarafındaki çekirdek ve CAL hesabı ayrı bir uzmanlık konusu; burada tekrar etmek yerine Windows Server lisanslama ve CAL hesaplama yazımıza bırakıyoruz.

Pazar yerlerinde resmi fiyatın küçük bir kesrine satılan Windows ve Office anahtarlarının çoğu “gri pazar” denen bir zincirden gelir. Bu zincirde anahtar teknik olarak gerçek olabilir; sorun, o anahtarı size satma hakkının satıcıda olup olmadığıdır. Forumlardaki deneyimler bu yüzden karışıktır: kimi kullanıcı yıllarca sorun yaşamadığını, kimi birkaç ay sonra etkinleştirmenin düştüğünü anlatır. İkisi de doğru olabilir.

Şirket açısından asıl soru “çalışıyor mu?” değil, “denetimde kanıtlayabilir miyim?” sorusudur. Etkinleştirilmiş bir Windows, size o kurulumun yasal olduğunu kanıtlamaz; yalnızca anahtarın üreticinin sunucusundan bir kez onay aldığını gösterir. Denetimde istenen şey şirket adına düzenlenmiş fatura, satın alma kaydı ve lisans koşullarının ticari kullanıma uygun olduğudur.

Ucuz anahtar nereden gelir?

• Toplu lisans anahtarının parça parça satılmasıBir kuruma verilmiş çoklu etkinleştirme anahtarı (MAK) sızdırılır veya yeniden satılır. Kullanım sayısı dolduğunda ya da üretici kötüye kullanımı fark ettiğinde etkinleştirme reddedilebilir.
• Cihazından ayrılmış OEM anahtarlarBilgisayarla birlikte satılması gereken OEM anahtarlar tek başına, bazen başka bir ülke pazarı için üretilmiş olarak satılır. Faturada çoğu zaman cihaz yoktur.
• Başka bir hesaba bağlı aboneliklerEğitim kurumu ya da başka bir şirketin hesabı üzerinden açılan abonelikler size “hesap” olarak verilir. Hesabın sahibi siz değilsinizdir; kapatıldığında verinize erişim de gider.
• Kaynağı belirsiz anahtarlarÇalıntı kartla satın alınmış ya da iade edilmiş siparişlerden gelen anahtarlar. Üretici iptal ettiğinde alıcının elinde yalnızca bir e-posta kalır.

Benim pratik ölçütüm şu: fatura şirketiniz adına ve e-Fatura ya da e-Arşiv olarak düzenlenmiyorsa, satıcı üreticinin yetkili kanalında görünmüyorsa ve ürünün lisans koşulları ticari kullanıma izin vermiyorsa, fiyat ne kadar cazip olursa olsun o anahtar bir şirket için lisans değildir. Bireysel kullanıcı bu riski kendi adına alabilir; şirket ise bunu yirmi bilgisayarla çarparak almış olur.

Aşağıdaki kontrol listesi, elinizdeki ya da almayı düşündüğünüz bir anahtarı sekiz soruda değerlendiriyor. Yanıtları işaretledikçe karar ve kırmızı bayraklar canlı olarak güncellenir.

Aynı Windows 11 Pro ya da aynı Office uygulaması, ekranda birebir aynı görünse de arkasında çok farklı haklar taşıyan lisans kanallarından gelebilir. Kanal; lisansın neye bağlı olduğunu, başka cihaza taşınıp taşınamayacağını ve denetimde hangi belgeyle kanıtlanacağını belirler. Buradaki karşılaştırma masaüstü işletim sistemi ve ofis yazılımı içindir.

Kısa yol şu: OEM cihaza, Retail (kutu veya dijital perakende) lisansı satın alan kişiye veya şirkete, Volume ve CSP ise kuruluşa ve onun yönetici hesabına bağlıdır. Şirket için en kolay kanıtlanan model, lisansların şirketin kendi yönetici konsolunda göründüğü ve kullanıcıya atanıp geri alınabildiği modeldir.

Sıkça karışan iki ayrıntı var. İlki: kurumsal Windows toplu lisansları çoğu durumda bir yükseltme lisansıdır, altında uygun bir Windows Pro lisansı (genellikle cihazla gelen OEM) bulunması beklenir. Lisanssız ya da Home sürümlü bir makineyi toplu lisansla “kurtarmak” her zaman mümkün olmaz.

İkincisi, Microsoft 365 aboneliği ile kalıcı Office 2024 ayrı ürünlerdir. Abonelik kullanıcıya bağlıdır; ödeme durduğunda uygulamalar salt okunur hâle gelir. Kalıcı sürüm cihaza kurulur, güvenlik güncellemesi alır ama yeni özellik almaz ve bulut hizmetleri sınırlıdır.

Hangi Microsoft 365 paketinin hangi role uyduğunu Microsoft 365 Business Basic, Standard ve Premium karşılaştırması yazımızda ayrıntılı ele aldık. Sunucu tarafındaki OEM (ROK) ve hizmet sağlayıcı (SPLA) kanallarını ise Windows Server lisanslama yazısına bıraktık.

Orijinal lisansı anlamanın iki katmanı var. Teknik katman, bilgisayarın lisansı nasıl gördüğünü söyler. Belge katmanı, o lisansın size ait olduğunu kanıtlar. Denetimde ikisi birlikte istenir; biri olmadan diğeri eksik kalır.

Windows’ta ilk bakılacak yer Ayarlar → Sistem → Etkinleştirme ekranıdır. Burada “Windows etkin” yazması iyi bir başlangıçtır ama kanal bilgisini göstermez.

Kanalı görmek için yönetici olarak açılmış bir komut isteminde aşağıdaki komutları çalıştırın. Çıktının açıklama satırında RETAIL channel, OEM_DM channel veya VOLUME_MAK channel gibi bir ifade görürsünüz. Size “perakende kutu” diye satılan bir ürün burada başka bir kanal gösteriyorsa, satıcıyla konuşmanın zamanı gelmiştir.

:: Yönetici olarak açılmış komut istemi
slmgr /dli     :: lisans adı, kanal ve anahtarın son 5 hanesi
slmgr /dlv     :: ayrıntılı bilgi: etkinleştirme kimliği, kalan yeniden kurma hakkı
slmgr /xpr     :: kalıcı mı, süreli (KMS) mi?

:: Kalıcı (MSI veya toplu) Office kurulumları için
cscript "C:\Program Files\Microsoft Office\Office16\OSPP.VBS" /dstatus

Abonelik ve bulut lisanslarında kanıt nerede?

• Microsoft 365Yönetim merkezi → Faturalama → LisanslarSatın alınan ve atanan lisans sayısı, kullanıcı bazında atamalar. Dışa aktarılabilir liste denetimde doğrudan kullanılır.
• Google WorkspaceYönetici Konsolu → Faturalandırma → AboneliklerAbonelik türü, lisans sayısı ve faturalandırma geçmişi; kullanıcı listesiyle karşılaştırılır.
• AdobeAdmin Console → ÜrünlerÜrün profilleri ve atanmış kullanıcılar. Kişisel Adobe hesabıyla alınmış lisanslar burada görünmez; asıl risk de oradadır.
• Kaspersky ve benzeri güvenlik yazılımlarıYönetim konsolu → LisanslarLisans anahtarı, süre ve korunan cihaz sayısı; korunmayan cihazlar ayrıca listelenir.

Denetçinin aradığı şey bir eşleşmedir: kurulu olan her ürün için, adedi karşılayan bir kanıt. Fatura klasörünüz ne kadar düzenli olursa olsun, envanterle satır satır eşleşmiyorsa denetçi kendi eşleştirmesini yapar ve belirsiz her satırı eksik sayar.

“Lisans denetimi” tek bir şey değil. Aynı adla anılan dört farklı süreç var ve her birinin hukuki ağırlığı, tarafları ve doğru yanıtı farklı. İlk iş, önünüzdeki yazının hangisi olduğunu anlamaktır.

Denetimde tipik olarak istenen veriler

• Tüm bilgisayar ve sunucuların listesi; sanal makineler ve kapatılmış ama silinmemiş olanlar dahil
• Her cihazdaki kurulu yazılım ve sürüm listesi
• Kullanıcı listesi ve hangi kullanıcının hangi ürünü kullandığı
• Sanallaştırma ortamındaki fiziksel çekirdek sayıları
• Satın alma belgeleri ve sözleşmeler

Mektup geldiğinde ilk refleks genellikle iki uçtan birine kayar: ya panikle her şeyi silmek ya da yazıyı bir klasöre koyup unutmak. İkisi de pahalıya patlar. Bu tür yazılar çoğu zaman önce muhasebenin ya da genel e-posta kutusunun önüne düşer, o yüzden ilk iş mektubun kimin masasında beklediğini bulmaktır. Aşağıdaki sıralama, ilk üç günde durumu kontrol altına almak için yeterlidir; asıl envanter çalışması bundan sonra, haftalar içinde yapılır.

1. 0–4 saatMektubu ve son tarihi kayda alınGeliş tarihini, gönderen kurumu, talep edilen belgeleri ve yanıt süresini tek bir notta toplayın. Zarfı ve e-posta başlıklarını saklayın.
2. 0–8 saatTek bir irtibat kişisi belirleyinBundan sonraki her yazışma tek kişiden çıksın. Farklı çalışanların karşı tarafla ayrı ayrı konuşması, birbiriyle çelişen beyanlar doğurur.
3. 24 saatAvukatla görüşünMektubun türünü (sözleşmesel denetim, gönüllü inceleme, uyarı) ve hukuki ağırlığını avukatınızla değerlendirin. Yanıtın dilini birlikte belirleyin.
4. 24–48 saatKapsamı yazılı olarak sorunHangi ürünler, hangi şirket birimleri, hangi tarih aralığı ve hangi veri formatı isteniyor? Kapsam yazılı netleşmeden veri göndermeyin.
5. 48–72 saatElinizdekini koruma altına alınFaturaları, sözleşmeleri ve konsol raporlarını tek klasörde toplayın. Kurulu yazılımları silmeyin, cihazları sıfırlamayın; mevcut durumun kaydını koruyun.
6. 72 saatGerçekçi bir takvim önerinEnvanterin ne kadar süreceğini dürüstçe hesaplayın ve karşı tarafa yazılı bir zaman planı önerin. Somut bir planla gelen şirketle ek süre konuşmak çoğu zaman mümkündür.

Lisans envanteri, iki listenin karşılaştırılmasıdır: ne kurulu ve kim kullanıyor ile ne satın alınmış ve neyle kanıtlanıyor. İlk liste teknik araçlardan, ikinci liste muhasebeden ve yönetici konsollarından gelir. İşin zor tarafı veri toplamak değil, ikisini aynı dile çevirip ürün ürün eşleştirmektir.

1. 1Cihaz listesini çıkarınIntune kullanıyorsanız cihaz listesi zaten elinizde; Active Directory varsa bilgisayar hesaplarından başlayın. İkisi de yoksa açık kaynak GLPI veya OCS Inventory gibi bir envanter aracı ya da en kötü ihtimalle elle tutulan bir tablo kullanın. Sanal makineleri ve depodaki yedek cihazları da ekleyin.
2. 2Kurulu yazılımları toplayınIntune’da Uygulamalar → İzleme → Keşfedilen uygulamalar (Apps → Monitor → Discovered apps) raporu, envanter araçlarının ajan taraması veya aşağıdaki PowerShell komutu ile her cihazın yazılım listesini alın. Sürüm bilgisini atlamayın; lisans koşulları sürüme göre değişebilir.
3. 3Bulut aboneliklerini konsoldan alınMicrosoft 365, Google Workspace, Adobe ve diğer aboneliklerin lisans ve atama raporlarını dışa aktarın. Bir kullanıcıya atanmış ama aylardır oturum açılmamış koltuklar burada görünür.
4. 4Satın alma kanıtlarını toplayınMuhasebeden son yıllara ait yazılım faturalarını isteyin. Kredi kartıyla, kişisel hesaplarla ya da çalışanların masraf beyanıyla alınmış lisanslar burada çoğunlukla ortaya çıkar.
5. 5Ürün ürün eşleştirinHer ürün için kurulu adet, lisanslı adet ve kanıt türünü yan yana koyun. Eşleşmeyen satırları iki gruba ayırın: eksik (kurulu > lisanslı) ve atıl (lisanslı > kullanılan).
6. 6Fark raporunu karara çevirinEksikleri kapatın veya gereksiz kurulumları kaldırın, atıl koltukları yenileme tarihinden önce azaltın ve tabloya bir sorumlu ile bir sonraki mutabakat tarihi yazın.

# Yönetici PowerShell: bu bilgisayardaki kurulu yazılımları CSV'ye yazar
$yollar = @(
  "HKLM:\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\*",
  "HKLM:\Software\WOW6432Node\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Uninstall\*"
)
Get-ItemProperty $yollar |
  Where-Object DisplayName |
  Select-Object DisplayName, DisplayVersion, Publisher, InstallDate |
  Sort-Object DisplayName |
  Export-Csv "$env:COMPUTERNAME-yazilim.csv" -NoTypeInformation -Encoding UTF8

Komut küçük ofis için iş görür, ama yalnızca makine geneline kurulanları okur; kullanıcı profiline kurulan uygulamalar (HKCU) ve Microsoft Store uygulamaları listede çıkmayabilir. On cihazı geçtiyseniz bir envanter aracına geçin. Hem zaman kazanırsınız hem de denetçiye tarihli, tek kaynaktan gelen bir rapor verirsiniz.

Envanteri içeride yapacak zamanınız yoksa ya da sonucu bağımsız bir gözle görmek istiyorsanız, bu işi teknik danışmanlık kapsamında bir altyapı değerlendirmesiyle birlikte yürütebiliyoruz. KOBİ’ler için kurgulanmış çerçeveyi KOBİ dijital dönüşüm danışmanlığı sayfasında, sunucu ve ağ tarafını da kapsayan versiyonu altyapı değerlendirme sayfasında bulabilirsiniz.

Envanterin ilk taslağı elinizdeyse, ya da kabaca tahmin edebiliyorsanız, aşağıdaki araç tabloyu bir karara çeviriyor. Her ürün satırı için kurulu ya da kullanan adet, lisanslı adet, kanıt türü ve iki fiyat girin: sizin ödediğiniz birim fiyat ve üreticinin liste (rayiç) fiyatı. İkincisini bilmiyorsanız boş bırakın; araç sizin fiyatınızı kullanır.

Araç eksik ve atıl koltukları, eksikleri kapatmanın tahmini maliyetini ve bir en kötü durum tavanı örneğini hesaplar. Tavan, eksik adedi rayiç fiyatla ve üçle çarparak bulunur; FSEK m.68’deki üst sınırın yaygın okumasını kabaca yansıtır (kanundaki “üç kat fazlası” ifadesinin nasıl hesaplanacağını somut dosyada avukatınıza sorun). Gerçek bir talep somut olaya, bilirkişi raporuna ve pazarlığa göre çok farklı olabilir. Bu rakam bir tahmin değil, riskin büyüklük sırasını görmek için bir referanstır.

Taşır, ama bambaşka bir biçimde. Açık kaynak yazılım bedavadır, şartsız değildir. Lisansı size kullanma, değiştirme ve dağıtma hakkı verir; bunun karşılığında bazı yükümlülükler koyar. Kurum içinde kullanmak çoğu açık kaynak lisansında serbesttir. Yükümlülükler genellikle yazılımı dağıttığınızda, yani ürününüze gömüp müşteriye verdiğinizde başlar.

Asıl tuzak ise açık kaynak değil, “ücretsiz” etiketli ticari yazılımlardır. Pek çok araç kişisel kullanımda ücretsizdir ama şirkette kullanım için ücretli lisans ister. Uzaktan erişim araçları, sıkıştırma programları, PDF düzenleyiciler, veritabanı istemcileri ve yazı tiplerinde bu ayrım sık görülür. İndirme sayfasında “ücretsiz” yazması, lisans koşullarında ticari kullanıma izin verildiği anlamına gelmez.

Kendi yazılım ürününü geliştiren şirketler için bu konu lisans denetiminden çok tedarik zinciri meselesidir: ürününüzdeki her bağımlılığın lisansını bilmek, müşteriye verdiğiniz sözleşmeyi de etkiler. Yazılım geliştirme süreçlerinde bağımlılık lisanslarının taranmasını ve kayda alınmasını web yazılım geliştirme projelerimizde teslimatın parçası olarak ele alıyoruz.

Envanter bir kez çıkarıldığında iş bitmez; altı ay sonra tablo yine gerçeklikten kopar. Kopmaması için birkaç basit kuralın yazılı hâle gelmesi ve birinin bu kuralların sahibi olması gerekir. Aşağıdaki sekiz kural, on kişilik bir ofiste de iki yüz kişilik bir şirkette de işler; değişen yalnızca araçlardır.

1. 1Kullanıcılar yerel yönetici olmasınYönetici hakkı olmayan kullanıcı, kendi başına program kuramaz. Onaysız kurulumu bu kadar ucuza kesen başka bir ayar yok; üstelik güvenlik için zaten yapılması gerekiyor.
2. 2Tek satın alma kanalıYazılım yalnızca belirlenmiş bir kişi veya birim üzerinden, şirket adına faturayla alınır. Kişisel kartla alım istisna olarak kayda girer.
3. 3İşe girişte ve çıkışta lisans adımıİK formunda lisans ataması ve geri alımı ayrı bir satır olsun. Ayrılan çalışanın koltuğu aynı hafta havuza döner.
4. 4Üç ayda bir mutabakatKurulu, atanmış ve faturalı adet karşılaştırılır; fark ve kararlar tek satırla tabloya yazılır.
5. 5Yenileme takvimiAbonelikler ve sertifikalar için yenileme tarihleri takvimde; azaltma kararı yenilemeden önce verilir.
6. 6Kişisel lisans yasağıEv, öğrenci veya kişisel hesap lisansları iş cihazlarında kullanılmaz; çalışan bunu işe girişte imzalar.
7. 7Satıcı doğrulamasıYeni bir satıcıdan alımdan önce yetkili kanal kontrolü yapılır; yukarıdaki kontrol listesi bu iş için yeterlidir.
8. 8Denetim klasörüFaturalar, sözleşmeler, konsol raporları ve son mutabakat aynı yerde, tarihli olarak tutulur.

Lisans uyumu bir güvenlik konusudur

Lisans uyumu ile güvenlik aynı kapıdan girer. Crack’lenmiş ya da sahte etkinleştirme aracıyla açılmış programlar güncelleme almaz veya güncellemeyi bilerek kapatır. Bu araçların kendisi de bilgi çalan zararlı yazılımların bilinen dağıtım yollarından biridir; kurulum talimatı “önce antivirüsü kapatın” diye başlıyorsa, uyarı zaten oradadır. Kişisel veri işleyen bir şirkette bu, KVKK kapsamındaki teknik tedbirler sorusunu da gündeme getirir; ayrıntıları KVKK teknik ve idari tedbirler listesi yazımızda bulabilirsiniz.

Aynı mantık izinsiz kullanılan yapay zekâ araçları için de geçerli: kimin hangi aracı hangi hesapla kullandığını bilmiyorsanız hem lisans hem veri riski taşırsınız. Bu paralel konuyu ChatGPT güvenli mi? Şirket verisi ve kullanım politikası yazımızda ele aldık. Altyapınızdaki zayıf noktaları dışarıdan görmek isterseniz güvenlik ve sızma testi hizmetimize ve sızma testi süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Lisans satan bir şirketin kurucusu olarak bunu yazmam garip gelebilir, ama ilk tavsiyem şu: ihtiyacınız olmayan lisansı almayın. Uyum çalışmasının yan ürünü neredeyse her zaman atıl koltuk listesidir ve o liste, eksikleri kapatmanın maliyetini kısmen ya da tamamen karşılayabilir. Uyum ve tasarruf aynı tablodan çıkar.

Hesaplayıcıya girdiğiniz verilere göre 3 atıl koltuk var; birim fiyatlarınızla bu yaklaşık ₺15.000 ediyor. Eksiklerin düzeltme maliyeti ise ₺60.200.

• ₺Atıl koltukları geri alınAylardır oturum açılmamış hesapları, ayrılan çalışanlardan kalan atamaları ve “belki lazım olur” diye bekletilen koltukları yenileme tarihinden önce azaltın.
• ₺Rol bazlı karma paketHerkese en üst paketi vermek yerine masaüstü uygulamaya ihtiyaç duymayan saha ve vardiya ekibine daha hafif bir plan atayın. Paket farklarını Microsoft 365 karşılaştırma yazısında tablo hâlinde bulabilirsiniz.
• ₺Taahhüt ile esneklik dengesiYıllık taahhütlü abonelik genellikle aylık esnek plandan ucuzdur ama koltuk azaltmayı yenileme dönemine bağlar. Kadrolu çekirdek ekibi yıllık, stajyer ve proje bazlı çalışanları aylık planlamak hem fiyatı düşürür hem de koltuk azaltma esnekliğini korur.
• ₺Toplu ve çok yıllık alımKoltuk sayısı belirli bir eşiği geçtiğinde veya çok yıllık sözleşmede fiyat avantajı doğabilir. Bunu kur riskine karşı TL sabit fiyatla birleştirmek bütçe planını kolaylaştırır.
• ₺Açık kaynak alternatifler, dürüstçeBazı roller için açık kaynak ofis paketi veya tasarım aracı yeterlidir. Ama dosya uyumluluğu, eğitim ve destek maliyetini hesaba katmadan yapılan geçiş, kâğıt üzerindeki tasarrufu yer.
• ₺Kalıcı mı, abonelik mi?Uzun yıllar aynı sürümle çalışacak, bulut hizmetine ihtiyaç duymayan bir muhasebe bilgisayarı için kalıcı lisans mantıklı olabilir. Ekip değişiyorsa ve bulut depolama kullanılıyorsa abonelik daha kolay yönetilir.

Bizim lisans satış tarafındaki işimiz tam olarak bu tabloyu yönetmek: yetkili kanaldan, şirket adına faturalı ve TL bazlı tedarik, kullanıcı ataması, atıl koltuk takibi ve yenilemeden önce hatırlatma. İhtiyaç analizi aşamasında fazla lisans tespit edersek bunu söylemek işimizin parçası.

Ne zaman bize ihtiyacınız yok? Beş kişilik bir ofisseniz, tüm lisanslarınız tek bir Microsoft 365 hesabında görünüyorsa ve bu yazıdaki kontrol listesi temiz çıkıyorsa, yılda bir kez yarım günlük bir mutabakat size yeter. Logo gibi ERP ürünlerinde kullanıcı sayısına bağlı lisanslar da aynı mantıkla takip edilir; ERP tarafındaki seçenekleri Logo Go3, Tiger 3 ve Wings farkı yazısında bulabilirsiniz.